Nu in de regio: Zanglijster
Zoals eerder besproken bij Nu in de regio van de Beflijster, de Koperwiek en de Kramsvogel zijn lijsters middelgrote zangvogels, ongeveer zo groot als een Merel. Lijsters behoren tot de familie Turdidae, die onder meer ook merels, roodborsten, nachtegalen en tapuiten omvat. Centraal staat het geslacht Turdus, waarvan 6 soorten in Europa broeden. Lijsters zijn voorzichtige, moeilijk benaderbare vogels, althans op het platteland. Een aantal soorten, waaronder de Zanglijster, komt ook veel in steden voor en raakt daar met de mens vertrouwd. In hun golvende vliegwijze lijken lijsters op leeuweriken: steeds worden reeksen vinnige, snelle wiekslagen afgewisseld met korte zweefmomenten, waarbij de vleugels half worden ingevouwen. De vrij lange staart lijkt in de vlucht recht afgesneden. De meeste lijsters zoeken hun voedsel op de grond en bewegen zich daarbij al huppend voort. Hun dieet bestaat ’s-zomers in hoofdzaak uit insecten en andere kleinere ongewervelden. ’s-Winters meer uit zaden, bessen en andere vruchten van struiken. Sommige soorten, waaronder de Zanglijster, zijn verzot op slakken. Veel lijsters leven ’s-winters in kleinere of grote groepen. Zo worden ze vaak op zoek naar voedsel op akkers gezien. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Kramsvogel, de Grote Lijster en de Koperwiek.
De sympathieke Zanglijster (Turdus philomenos) met zijn bolle, roomwitte borst en buik vol donkerbruine pijlvormige vlekjes, weet al vroeg in het jaar de aandacht te trekken door zijn ver dragende, melodieuze uitdrukkingsvolle zang doorregen met imitaties van andere vogels. Toch is hij schuchter van aard; hij prefereert koele, vochtige plaatsen en zoekt veilige dekking van bosschages en heggen. Zanglijsters spelen zo een belangrijke rol bij de verspreiding van bepaalde planten. De zaden uit opgegeten bessen (vooral die van de Maretak) worden namelijk met de mest uitgescheiden. Zanglijsters leven soms innig samen met mensen: je ziet ze ook geregeld in villawijken en zelfs op kerkhoven midden in grote steden. Buiten de bewoonde gebieden zijn ze echter een stuk schuwer en krijg je ze minder gemakkelijk te zien. De landbouwpolitiek die tot doel heeft de productiviteit te vergroten leiden tot habitatvernietiging en verarming van de voedselketen van de Zanglijster. Gelukkig is er de laatste jaren een geringe netto-toename van de aantallen Zanglijsters aangetoond. Intussen heeft de Zanglijster, omdat hij geen beschermde soort is, het zwaar te verduren onder de jacht, vooral in Zuid-Europa. De op trek in dichte zwermen passerende Zanglijsters zijn een gemakkelijk doelwit voor de jagers. De Zanglijster komt in heel Europa voor. De broedvogels uit Noord- en Oost-Europa trekken bij het invallen van de winter eerst naar het westen en daarna door naar het zuiden. Een deel van onze Zanglijsters trekt ’s-winters weg naar het zuiden. Veel dieren uit Centraal-Europa brengen de winter door in Frankrijk of nog verder weg (Italië, Spanje, Portugal en Noord-Afrika). De trek vindt alleen ’s-nachts plaats; overdag houden ze zich op in bossen en op akkers. In het volgende voorjaar keren ze terug naar hun herkomstgebieden. De Zanglijster is onder meer te herkennen aan de talrijke bruinzwarte vlekjes overal op zijn witachtige borst en buik. De veren op zijn kop, de rug en de vleugels zijn donkerbruin. In de vlucht zijn de geelachtige okselveren te zien. Er is geen uiterlijk verschil tussen mannetjes en vrouwtjes. Zanglijsters houden er gevarieerde eetgewoonten op na. Ze lusten graag slakken, waarvan ze de huisjes tegen stenen of de harde grond stuk slaan. Ze voeden zich ook met regenwormen en insectenlarven. In de herfst en winter eten ze bessen en andere vruchten en zaden. Het nest wordt in een struik of wat hogere heester gebouwd. Het zit altijd heel goed verborgen achter dicht loof. Het vrouwtje legt drie tot zes eieren. Ongeveer twee weken na het uitkomen verlaten de jongen het nest, al zijn ze pas na een dag of twintig volleerde vliegers.
Dick Slaa