Nu in de regio: Kwartel
De familie Phasianidae behoort tot de orde Galliformes of hoendervogels. Het is een bonte verzameling van op de grond levende vogels. Ze verschillen sterk in afmeting, maar hebben altijd een gezette gestalte, een kleine kop en een korte, dikke, bolle snavel met terug gekromde punt. Hoendervogels hebben korte, afgeronde vleugels, die ongeschikt zijn om er snel en langdurig mee te vliegen. Ze kunnen er alleen korte afstanden mee overbruggen. Binnen de hoendervogels vormen de Phasianidae met 203 soorten de grootste familie. Die zijn verdeeld over drie onderfamilies: Melegridinae (kalkoenen), Tertaoninae (ruigpoothoenders) en Phasianinae (alle overige groepen, waaronder fazanten, kwartels en patrijzen). Binnen de familie zijn de mannetjes (hanen) groter en veel bonter van kleur, de kleine vrouwtjes (hennen) hebben juist onopvallende schutkleuren, zodat ze tijdens het broeden veilig zijn voor predatoren. De haan is dikwijls polygaam. Hij voert een ingewikkeld baltsritueel op, maar verliest daarna snel zijn belangstelling voor de hen, die op haar eentje een eenvoudig nest aanlegt en daarin de eieren uitbroedt en de jongen grootbrengt. De jongen zijn nestvlieders en verlaten het nest kort nadat ze uit het ei zijn gekropen. Ze kunnen ook meteen zelf voedsel zoeken. Ze eten vooral insecten, een rijke bron van eiwit, waarop ze snel groeien. Vrijwel alle Phasianidae gedragen zich als standvogels. Alleen de Kwartel overwintert in Afrika.
Kwartel
De Kwartel is de kleinste hoendervogel van Europa. Het kwartelgeslacht Coturnix telt wereldwijd minstens tien soorten, maar slechts een daarvan komt in Europa voor. De Europese Kwartels zijn trekvogels; ze overwinteren in Afrika en Zuid-Azië. Zodra ze terug zijn uit hun winterkwartieren, roepen of zingen de mannetjes dag en nacht, tot ze van een vrouwtje antwoord krijgen. De Kwartel voert elk jaar lange trektochten uit. De West-Europese populaties trekken vanaf augustus weg en voor eind september is ons land geheel ontruimd. Het reisdoel is Afrika bezuiden de Sahara, het gebied van Senegal tot Soedan. De Oost-Europese broedpopulaties overwinteren in hoofdzaak in Voor-Indië. Tijdens de trek, die groepsgewijs en ’s-nachts plaatsvindt kan een groepje met een kruissnelheid van 70 km per uur meer dan 550 km afleggen in een nacht! De Kwartel wordt door vele gevaren omringd; de voornaamste zijn de jacht, het gebruik van pesticiden en de vernieling van de nesten tijdens het maaien en het oogsten door landbouwmachines. Kwartels leven in open terrein als graanakkers en hooilanden, maar je krijgt deze kleine, schuwe vogels daar niet gemakkelijk te zien, omdat ze door hun streperige bruin-met-beige verenkleed uitstekend gecamoufleerd zijn. Kwartels wagen zich zelden buiten de dekking, in open, onbegroeid terrein. Meestal scharrelen ze rond in hoog gras of graan; daar levert hun verenpak de beste camouflage op. Al krijg je de Kwartel dan niet zo gemakkelijk te zien, toch is hij niet moeilijk te vinden als je afgaat op het geluid. Het mannetje roept vooral in de schemeruurtjes bij zonsop- en zonsondergang zijn eigenaardige, onmiskenbare “kwartelslag” een snel en ritmisch herhaald, drielettergrepig “kwik-me-dit”. Dat doet hij zo luid dat het soms een kilometer ver te horen is. Soms vult het vrouwtje dat liedje aan met haar korte, zachte, tweedelige roep: een laag “priet priet”. Na het baltsritueel bouwt het vrouwtje haar nest op de grond, in het koren of in een hooiland. Ze krabt een nestkuil uit en bekleedt die met hooi en bladeren. Daarin legt ze een stuk of tien geelachtige, bruin gevlekte eieren en het kost haar ongeveer drie weken om die uit te broeden. Buiten de voortplantingstijd eten Kwartels in hoofdzaak kleine zaden van allerlei soort. Maar in het voorjaar verandert hun spijsvoorkeur. Dan kan hun menu wel voor ongeveer 70% uit insecten bestaan zoals mieren, kevers, spinnen en wantsen. De nestjongen worden in de eerste dagen uitsluitend met zulke insecten gevoerd, maar gaan weldra met de ouders mee op voedseljacht en nemen geleidelijk steeds meer zaden tot zich.
Dick Slaa