Werkgroepen van de Vogelwacht Uden

Naast de educatieve activiteiten is concrete, daadwerkelijke hulp onontbeerlijk om de doelstellingen te verwezenlijken. Deze hulp kan zowel direct als indirect zijn en wordt uitgevoerd door een aantal werkgroepen, deze zijn:

  • Werkgroep Clubblad en Publiciteit
  • Werkgroep Inventarisatie
  • Werkgroep Natuur en Milieu
  • Werkgroep Nestkasten
  • Werkgroep Raven
  • Werkgroep Roofvogels
  • Werkgroep Senioren
  • Werkgroep Trektellen
  • Werkgroep Uilen
  • Werkgroep Vrijwillig Landschapsbeheer Uden (VLU)
  • Werkgroep Zwaluwen

Werkgroep Clubblad/PR

Doel

Deze werkgroep zorgt voor de nodige bekendheid van Vogelwacht Uden en de communicatie binnen de vereniging.

Activiteit

De werkgroep verzorgt alle publiciteit rondom de vele activiteiten die op touw worden gezet (dialezingen, publiekswandelingen, cursussen, jubilea). Dit resulteert in diverse berichtgevingen in kranten, op radio en televisie.
Een belangrijk communicatiemiddel binnen Vogelwacht Uden is "Het Bruujsel". Op bijgaande link zijn de Bruujsels van de afgelopen jaren te bekijken. Hierin is veel te lezen over de activiteiten binnen de vereniging, waarbij diverse leden de pen ter hand nemen om vogelverhalen met anderen te delen. Boeiende verhalen zijn vaak het gevolg. Verder is deze website het nieuwste medium voor leden en niet- leden om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen binnen de vereniging. Elk jaar brengen we samen met het IVN Uden en sVLU een publieksfolder uit met de activiteiten van dat jaar.


Werkgroep Inventarisatie

Doel

De werkgroep Inventarisatie organiseert diverse soorten vogeltellingen op verschillende niveaus. Inventarisaties hebben tot doel een zo goed mogelijk beeld te krijgen van de vogelstand in een bepaald gebied. Op deze manier kan worden vastgesteld hoeveel vogels van een bepaalde soort er zich in een gebied bevinden. Door deze gebieden om de paar jaar weer te inventariseren kunnen we dus zien of bepaalde soorten toe- of afnemen in dat gebied. Bij deze tellingen wordt alles precies vastgelegd (tijd, plaats, soort, gedrag, etc) want in het algemeen geldt: wat niet opgeschreven is, is niet gebeurd! Alle tellingen worden volgens vaste protocollen en met tel-apps van Sovon Vogelonderzoek Nederland uitgevoerd. Daarmee komen deze gegevens automatisch ter beschikking van Sovon. Zij gebruiken de gegevens om de stand van alle vogelsoorten in heel Nederland en ook Europa bij te houden.

Activiteit

De inventarisaties variëren van zeer intensief en specialistisch, zoals het Broedvogel Monitoring Project (BMP), tot vrij makkelijk, zoals de Nachtzwaluw- en Houtsnip-telling en tellingen in het bewoonde gebied (MUS). Er is binnen de Vogelwacht een vaste groep inventariseerders maar nieuwe leden met interesse kunnen zich altijd aansluiten en worden gekoppeld aan ervaren inventariseerders om het snel onder de knie te krijgen!

Bescherming

Meten is weten. Met de gegevens verzameld uit de inventarisaties zien we welke vogels toenemen en welke afnemen. Aan de hand van deze gegevens kunnen we concrete voorstellen indienen bij de terreinbeheerders om hier actie te ondernemen.

Resultaten

In het voorjaar van 1996 en 2002 is de Maashorst geheel geïnventariseerd op broedvogels. In 2009 en 2010 hebben we de Maashorst in zijn geheel geïnventariseerd, geheel met eigen leden. Dat is tussen 2017 en 2022 in delen nog een keer gedaan. De rapporten die hieruit voortkwamen geven ons dus een heel precies inzicht hoe het de verschillende broedvogels, in de afgelopen 25 jaar, in Maashorst vergaan is. In tussenliggende jaren worden de wat kleinere bosgebieden binnen het werkgebied van de Vogelwacht geïnventariseerd.

Inventarisatie rapporten vogels

Trentsche Bossen 2019
Trentsche bossen
2019
O'peel bossen 2019
O'peel bossen
2019
Meuwel 2019
Meuwel
2019
Melven 2019
Melven
2019
De Kleuter 2019
De Kleuter
2019
Annabosje 2019
Annabosje
2019
Melven 2018
Melven
2018
Goorse Bossen 2018
Goorse Bossen
2018
Bedaf 2018
Bedaf
2018
Annabosje 2018
Annabosje
2018
De Maashorst 2017
De Maashorst
2017
Roeken Veghel 2014
Roeken Veghel
2014
Bedaf 2014
Bedaf
2014
Vorstenbosch 2013
Vorstenbosch
2013
Oost-Brabant 2013
Oost-Brabant
2013
Oost-Brabant 2012
Oost-Brabant
2012
Meuwel 2012
Meuwel
2012
Goorse Bossen 2012
Goorse Bossen
2012
Slabroek 2011
Slabroek
2011
Melven 2011
Melven
2011
De Kleuter 2011
De Kleuter
2011
De Maashorst 2010
De Maashorst
2010
De Maashorst 2009
De Maashorst
2009
Wijstgronden 2006
Wijstgronden
2006
O'peel 2002
O'peel
2002
De Maashorst 2002
De Maashorst
2002
De Maashorst 1996
De Maashorst
1996

Inventarisatie andere soorten Maashorst

Zoogdieren 2012
Zoogdieren
2012
Stand natuur 2012
Stand natuur
2012
Sprinkhaan/Krekel 2010
Sprinkhaan/Krekel
2010
Reptielen 2010
Reptielen
2010
Monitoringplan 2010
Monitoringplan
2010
Mieren 2010
Mieren
2010
Libellen 2010
Libellen
2010
Korstmossen 2010
Korstmossen
2010
Flora 2010
Flora
2010
Dagvlinders 2010
Dagvlinders
2010
Bijen 2010
Bijen
2010
Amfibieën
Amfibieën
2010

Werkgroep Natuur & Milieu

Doel

Een gezamenlijke werkgroep met het IVN-Uden. Het doel van deze werkgroep is om natuur- en milieuplannen van bijvoorbeeld de Gemeente Maashorst of provincie te toetsen en waar nodig van commentaar te voorzien. Kansen en bedreigingen op natuurgebied worden besproken en waar nodig actie ondernomen. Daarnaast wordt o.a. flora- en faunaonderzoek verricht in de verschillende natuurgebieden met als doel het geven van beheeradviezen.

Activiteit

Verschillende keren per jaar hebben we een bespreking om de zaken door te nemen die er spelen en indien nodig hierop reageren.


Werkgroep Nestkasten

Doel

Het doel van de werkgroep nestkasten is zowel het verschaffen van broedgelegenheid aan holenbroeders door het aanbieden van “kunstmatige holtes”, als het bestuderen van het broedsels van vogels in de omgeving van Uden.
In principe zijn de bossen in en om Uden oud genoeg om voldoende natuurlijke broedgelegenheid bieden maar nestkasten bieden de uitgelezen mogelijkheid om broedgedrag van wilde vogels van dichtbij te bestuderen Dit heeft geen invloed op de vogels die in natuurlijke holtes broeden. Zouden de broed- of voedsel omstandigheden slecht zijn dan zouden er minder vogels broeden. Bovendien is de bijdrage van een klein aantal nestkasten klein op populatieniveau; de natuur gaat gewoon zijn eigen gang…

Toch heeft de werkgroep al vanaf 1976, nu bijna 1.000nestkasten hangen in de Maashorst en andere bossen in de regio Uden; waarom?

  1. De werkgroepleden vinden het leuk om gedurende het voorjaar in de natuur bezig te zijn: elke twee weken, enkele uren het bos in om te kijken wat er allemaal gebeurd is en zo “en passant” de lente beleven.
  2. Het zorgt voor een zekere spanning en men ziet gedurende het seizoen de resultaten van eerder handelen:
    • Komt er in die nieuwe nestkasten nu wel of niet wat?
    • Moet ik er meer nestkasten bij hangen of juist verplaatsen?
    • Zou ik, net als andere gebieden, ook meer van die ene bijzondere soort krijgen?
    • Moeten de invlieggaten groter of kleiner?
    • Zouden alle eieren, die ik vorige keer telde, uitkomen?
    • Beginnen ze dit jaar vroeg of laat te leggen?
    • Door elkaar, via whatsapp , op de hoogte te houden van de resultaten per gebied en door verslaglegging aan het eind van het seizoen, is de werkgroep in staat trends en bijzonderheden te onderscheiden en komt men meer te weten over het broedgedrag van de vogels in eigen omgeving.
  3. De broedgegevens worden doorgestuurd naar de Sovon Vogelonderzoek Nederland( Sovon). Mensen uit heel Nederland sturen hun gegevens in naar het SOVON en daarmee wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan.

De methode die de werkgroepleden hanteren is de volgende:
Voor het broedseizoen (februari, maart) wordt er een keer een controlerondje gelopen om kapotte kasten te vervangen of te repareren. Tijdens het broedseizoen (maart tot en met juli) worden elke week, maar in ieder geval eens in de twee weken, alle nestkasten langsgelopen en wordt er genoteerd wat er in de kast wordt aangetroffen (soort broedvogel, aanwezigheid van een nest, aantal eieren of jongen). Nadat de jongen het nest hebben verlaten en er geen vervolglegsel geproduceerd wordt, wordt het nestmateriaal verwijderd zodat eventueel aanwezige parasieten tijdens de winter doodvriezen. De nestkasten blijven in het bos want ze worden na het broedseizoen intensief gebruikt als slaapplaats voor vogels (winter) en vleermuizen (herfst en lente). De gegevens worden verzameld met de coderingen die het Sovon ontwikkeld heeft, zodat de gegevens in de professioneel beheerde nationale database van Sovon worden opgeslagen voor verder onderzoek.

Wij hebben nog nooit aanwijzingen gehad dat het controleren, mits goed uitgevoerd, leidt tot verstoring van de broedsels. Tijdens de volgende controleronde is het broedproces gewoon een stap verder. Natuurlijk zijn er nesten die verstoord worden maar dan is meestal de oorzaak te achterhalen: de deksel is van de kast gewaaid of de hele kast is gestolen, spechten hebben het invlieggat groter gemaakt en de hele inhoud eruit gehaald.

Afhankelijk van de plaats van de nestkast, grootte van de nestkast en de grootte van de invliegopening kunnen er verschillende soorten vogels in de nestkasten verwacht worden. Echter de natuur, en met name de spechten, hebben hier nogal eens een eigen mening over en vergroten de invlieggaten.
De soorten die het meest in onze nestkasten broeden zijn Koolmees, Pimpelmees, Bonte Vliegenvanger, Gekraagde Roodstaart, Spreeuw en Boomklever.
Maar wij krijgen onze gegevens niet alleen uit de bossen. Aangezien er ook Vogelwachtleden in hun tuin nestkasten hebben hangen wordt hen ook elk jaar gevraagd om hun nestkasten te controleren.
Heb je zelf ook nestkasten hangen en wil je deze controleren maar weet je niet hoe, neem dan contact op met de coördinator van de nestkasten werkgroep.

Bescherming

Ook bij u thuis kunt u de holenbroeders een onderdak bieden. Van de meeste kasten hebben we een beschrijving, zodat u ze ook zelf kan maken. Enkele kasten worden door ons ook verkocht.
Rond de Groenhoeve zijn ook allerlei nestkasten opgehangen. Dit heeft een meer educatieve functie. Het “Groenhoeve natuurpad” daar spelen ook nestkasten met uitleg een belangrijke rol.

Resultaten

In 2021 zijn er in het totaal, over 13 deelgebieden, wekelijks 950 nestkasten gecontroleerd door de dertig leden van de Nestkasten werkgroep. In totaal zijn er 789 legsels gevonden en gecontroleerd van dertien soorten. Er werden in totaal 5.996 eieren aangetroffen, daaruit kwamen 4.271 jongen waarvan er uiteindelijk 3.876 uitvlogen. De Koolmees is traditioneel de meest getelde soort, goed voor 50% van de legsels, gevolgd door de Pimpelmees met ongeveer 20%. De Bonte vliegenvanger neemt de laatste jaren sterk toe en er zijn al controlegebieden waar deze soort het merendeel van de nestkasten bezet, nog meer dan de Koolmees!

Verslagen broedseizoenen Vogelwacht Uden

Broedseizoen 2019
2019
Broedseizoen 2018
2018
Broedseizoen 2017
2017
Broedseizoen 2016
2016
Broedseizoen 2015
2015
Broedseizoen 2014
2014
Broedseizoen 2013
2013
Broedseizoen 2012
2012
Broedseizoen 2011
2011
Broedseizoen 2010
2010
Broedseizoen 2009
2009
Broedseizoen 2008
2008
Broedseizoen 2007
2007
Broedseizoen 2006
2006
Broedseizoen 2005
2005
Broedseizoen 2004
2004

Verslagen broedseizoenen Nederland

Nestkastrapport 2020
2020
Nestkastrapport 2019
2019
Nestkastrapport 2018
2018
Nestkastrapport 2017
2017
Nestkastrapport 2016
2016
Nestkastrapport 2015
2015
Nestkastrapport 2014
2014
Nestkastrapport 2013
2013
Nestkastrapport 2012
2012
Nestkastrapport 2011
2011
Nestkastrapport 2010
2010
Nestkastrapport 2009
2009

Werkgroep Raven

Doel

Sinds 2011 broedt de Raaf in de Maashorst. De Raaf, die aan de top van de voedselketen staat, geeft bij uitstek de kracht en potentie van het natuurgebied aan. Om het wel en wee van deze iconische soort bij te houden brengt de werkgroep onder andere het broedresultaat in kaart. Deze broedgevallen waren tot 2016 uniek in Noord-Brabant maar de laatste jaren gaat het snel en zien we uitbereiding van deze soort in de regio, de provincie en heel Nederland.

Activiteit

De leden van de Raven Werkgroep van de Vogelwacht Uden e.o. monitoren jaarlijks de nesten en het broedgedrag van de Raven in het werkgebied van de Vogelwacht. In samenwerking met Ravenwerkgroep Nederland worden, waar mogelijk en in overleg met de terreinbeheerder, de jongen voorzien van een kleurring zodat deze vogels van een afstand makkelijk herkent kunnen worden. Hierdoor zijn er veel meer waarnemingen van een specifiek individu mogelijk en kunnen hun verspreiding en lotgevallen beter gevolgd worden.

Bescherming

Door het ringen en het bijhouden van de broedresultaten, krijgen we meer te weten over de verdere verspreiding van de Raven. Inmiddels zijn dankzij dit broedpaar nu diverse broedparen in Brabant actief.

Resultaten

In 2012 broedde, voor het eerst in 92 jaar weer Raven in Noord-Brabant en wel in de Maashorst. Tussen 2011 en 2021 zijn er 51 jongen Raven in de Maashorst geboren. Sinds 2016 worden ze ook geringd en zijn er 27 voorzien van een gekleurde ring. In totaal zijn er 31 terugmeldingen ontvangen van 13 verschillende individuen. Ongeveer de helft van de Raven worden dus binnen een paar jaar weer teruggemeld. In 2021 waren er vier raventerritoria in het werkgebied van de Vogelwacht.

Informatie Raven

Kadavers en Raven
Kadavers en Raven

Werkgroep Roofvogels

Doel

De werkgroep roofvogels probeert om het aantal roofvogels in onze omgeving te behouden, of daar waar we kunnen helpen eventueel uit te breiden. Bovendien proberen we door middel van voorlichting mensen ervan te doordringen dat roofvogels onmisbare schakels zijn in de totale fauna, zodat roofvogels minder dan nu het slachtoffer worden van vergiftiging of afschot.

Activiteit

Het werkgebied is onderverdeeld in kleinere delen. Elke groep gaat jaarlijks zijn deel inspecteren op het voorkomen van roofvogels en brengt deze in kaart. Waar zitten de vogels, hoeveel eieren en jongen worden er grootgebracht. Binnen de groep zijn enkele leden die in het bezit zijn van lichtgewicht stokken die in elkaar geschoven kunnen worden. Aan de bovenzijde wordt een camera bevestigd en zo kunnen we hoge nesten bekijken zonder al teveel verstoring. Een aantal vogels worden ook geringd, dit doen we niet zelf, hiervoor worden ervaren ringers bij ingezet.

Bescherming

Helaas worden roofvogels nog steeds vervolgd. De werkgroep houdt verdachte zaken in de gaten en neemt actie indien nodig. Door het monitoren hebben we ook goed zicht op toe- of fname van bepaalde roofvogels en kunnen soms acties ondernemen, zoals het plaatsen van nestgelegenheid.
Welke Roofvogels brengen we in kaart? In de Maashorst broeden zes soorten roofvogels, welke speciale aandacht van de werkgroep genieten. Dit zijn de Boomvalk, Torenvalk, Sperwer, Havik, Buizerd en Wespendief. Zij worden ook wel dagroofvogels genoemd. Uilen noemen we ook wel nachtroofvogels. We noemen roofvogels ook wel stootvogels, omdat zij met hun klauwen hun prooi doodstoten.

Verslagen stootvogels

2019
2019
2017
2017/2018
2016
2016
2015
2015
2014
2014
2013
2013
2012
2012
2011
2011
2010
2010
2009
2009
Roofvogels
Roofvogels

Werkgroep Senioren

Doel

Er is een behoefte om buiten de normale activiteiten die veelal in het weekend plaatsvinden, kennis en plezier op te doen. Iedereen kan meedoen aan de activiteiten die deze werkgroep door de week organiseert, maar deelnemers zijn vaak senioren.

Activiteit

Deze werkgroep gaat iedere maandagochtend actief vogels kijken in diverse gebieden rondom Uden. De groep bestaat uit leden van Vogelwacht Uden. Verder assisteert deze groep diverse werkgroepen, o.a. met het inventariseren van gebieden, het maken van nestkasten enz.


Werkgroep Trektellen

Doel

Het in kaart brengen van de vogeltrek in het najaar over de Maashorst.

Activiteit

Elk jaar vanaf 15 juli tot en met 30 november worden op de telpost "Brobbelbies Noord" alle overtrekkende vogels geteld. De telling gaat van zonsopgang tot zonsondergang alle dagen van de week. Iedereen kan hieraan meedoen. Hoe vaker je telt, hoe meer ervaren je gaat worden en zelfs de vogels bij naam kunt noemen. De gegevens worden elke dag genoteerd en zijn onder trektellen te bewonderen. We hebben al veel verrassingen voorbij zien komen, zoals Keizerarend, Slangenarend, Zeearend, Visarend, Grijze Wouw, Morinelplevier en Duinpiepers.

Bescherming

Er zijn verschillende groepen in Nederland, maar ook buiten Nederland actief met trektellen bezig. Er wordt een schat aan gegevens verzameld, waaruit verbanden gehaald kunnen worden. Zo kan winters weer in Scandinavië een toename geven van bijvoorbeeld Koperwieken en Kramsvogels.

Verslagen trektellen

20 jaar trektellen
20 jaar trektellen
2013
2013
2012
2012
2011
2011
2010
2010
2009
2009
2008
2008
2008 marathon
2008 marathon
2007
2007
2006
2006
2005
2005
2004
2004
2003
2003
2002
2002
2001
2001

Werkgroep Uilen

Doel

Door menselijke beïnvloeding zijn de laatste decennia veel uilen in aantal achteruitgegaan. Zo zijn er veel houtwallen verdwenen en zijn veel schuren dichtgemaakt, waar uilen vroeger in broedden.
Het doel van de werkgroep is dan ook om deze neergang te stoppen of ervoor te zorgen dat de stand van diverse uilen weer vooruit gaat.
We doen dit niet alleen. Landelijk zijn er vele werkgroepen actief om ervoor te zorgen dat vooral de Kerkuil en de Steenuil in Nederland blijven broeden.

Activiteit

Door middel van het hangen van broedkasten voor de Kerkuil en de Steenuil proberen we ervoor te zorgen dat deze soorten in onze omgeving blijven groeien. Vroeger hadden deze vogelsoorten aan broedplaatsen geen gebrek. Vele schuren, boerderijen en knotwilgen boden plaats voor de uilen. Tegenwoordig zijn veel schuren en boerderijen hermetisch afgesloten en zijn veel knotwilgen verdwenen. Als compensatie hiervoor hangen we kasten. Zo hebben we in Uden en omgeving ongeveer 35 - 40 kasten hangen voor de Kerkuil, en ongeveer 10 zogenaamde Steenuilenpijpen voor de Steenuil. Als er een strenge winter is met veel sneeuw proberen we met de werkgroep ook door middel van bijvoederen de Kerkuil te helpen.

Bescherming

De werkgroep probeert ervoor te zorgen dat karakteristieke broedvogels voor onze omgeving; de Kerkuil en de Steenuil, behouden blijven of zelfs weer meer mogelijkheden krijgen om in aantallen te groeien.

In strenge winters sterven veel Kerkuilen, doordat ze onvoldoende voedsel kunnen bemachtigen. Hier proberen we de vogels door middel van bijvoederen te helpen.

Welke uilen?

De uilen die in de Maashorst en omgeving van Uden broeden zijn de Ransuil, de Bosuil, de Kerkuil en de Steenuil. Ze heten ook wel nachtstootvogels.

Informatie uilen

Kerkuil
Kerkuil

Werkgroep Zwaluwen

Doel

Vogelwacht Uden heeft in 1986 als eerste vogelwerkgroep in Nederland met succes een kunstmatige oeverzwaluwenwand gemaakt in het recreatiegebied "Hemelrijk" te Volkel. Inmiddels is dit initiatief door verschillende andere instanties en vogelwerkgroepen overgenomen.
In 2004 ging Vogelwacht Uden i.s.m. met de gemeente Uden en Brabants Landschap een natuurlijke wand maken. Deze natuurlijke wand werd gerealiseerd bij visplas "De Kleuter".
In 2014 heeft de werkgroep de naam veranderd van werkgroep Oeverzwaluwen naar werkgroep zwaluwen en zijn de werkzaamheden behoorlijk uitgebreid.

Activiteit

De werkgroep houdt zich bezig met de inventarisatie en registratie van de daar broedende oeverzwaluwen. Daarnaast wordt onderhoud uitgevoerd aan de kunstmatige oeverzwaluwenwand. Dit omvat het schoonmaken en vullen van de broedgangen, alsmede het in stand houden van de aanwezige observatiehut.
Daarnaast probeert de werkgroep bij te dragen aan een betere bescherming van alle zwaluwen in het werkgebied van Vogelwacht Uden e.o.
In 2014 is er de Huiszwaluwactie gestart. De opzet hiervan was om mensen bewust te maken van de noodzaak om de huiszwaluw een kans te geven om een nest te bouwen. Voor het stimuleren hiervan is o.a. een folder gemaakt. Deze folder is hieronder te downloaden.

Informatie zwaluwen

Huiszwaluw
Huiszwaluw
Kunstmatige oeverzwaluwwand
Kunstmatig
Natuurlijke oeverzwaluwwand
Natuurlijk