Inloggen

Login op de site

Gebruikersnaam *
Wachtwoord *
Onthoud mij

Op zoek naar het ultieme ‘waddengevoel’ en de pure natuur togen wij dit jaar naar het onbewoonde waddeneiland Rottum. Rottum ligt hoog boven de Groninger waddenkust ten oosten van Schiermonnikoog.

Even een retourtje kopen is er niet bij, er is geduld voor nodig. Rottum is overeenkomstig artikel 20 van de Natuurbeschermingswet een streng beschermd en permanent afgesloten natuurgebied. Er is geen gebied in de Waddenzee, dat zo goed wordt gevolgd als de eilanden van Rottum. De landschapsontwikkeling boven en onder water wordt gemeten, de flora en fauna wordt gekarteerd en elk bezoek geregistreerd. Het eiland is zeer kwetsbaar en gevoelig voor verstoring van de aanwezige natuurwaarden. Om de schade aan flora en fauna tot het minimum te beperken mogen in het voor- en najaar maximaal 25 excursies o.l.v. Staatsbosbeheer worden georganiseerd.

Twee jaar geleden hadden wij ons al opgegeven en dit jaar waren wij eindelijk aan de beurt.

De vaartijden naar het eiland Rottumeroog kunnen verschillen, ze zijn afhankelijk van het getij. Onze boot zal om 8 uur uit Noordpolderzijl vertrekken. Noordpolderzijl is een sfeervol getijdenhaventje aan de Groninger Waddenkust ter hoogte van Warffum.

Echt in ‘the middle of nowhere’ maar verrassend leuk. Bij de monumentale oude sluis ligt het authentieke bruine café het Zielhoes (warm aanbevolen). De excursiegroep bestaat uit 30 man. De overtocht gaat ongeveer 3 uur duren.

We vertrekken op tijd. De schipper wacht niet, hij is afhankelijk van het tij. Hij loodst de ‘Noordster’ behendig door de slingerende vaargeulen, die grillig en ondiep zijn. Het is hoogwater en afgaand tij. Er staat een stevige bries. Het schip deint behoorlijk en stoot regelmatig tegen de bodem. We houden ons hart vast. Vastzitten betekent onherroepelijk een half etmaal wachten. En dan is er koffie. Op het dek is het genieten van de rust, de ruimte en de vele wadvogels. Rondom de boot vliegen diverse soorten meeuwen en sterns. Op de slikken en platen foerageren grote groepen steltlopers.

Zeehonden

We spotten verschillende jagende zeehonden. Na een uur komt Rottum in zicht. We varen langs Rottumerplaat. De zandbank voor het eiland vormt de kraamkamer voor 20% van de hele Waddenzee populatie!

Het krioelt er werkelijk van de zeehonden, ze liggen mannetje aan mannetje! We tellen er op heen en terugreis zeker zo’n 200. In juni-juli werpen de wijfjes hier hun jongen. Het jong kan meteen goed zwemmen maar wordt een maand lang door de moeder gezoogd. Het zogen gebeurt op de wadplaten. Verstoring kan in deze periode fataal zijn: de moeders slaan op de vlucht en raken hun jongen kwijt. Gelukkig zijn ook de wateren rond Rottum beschermd gebied en van 15 mei tot 1 september gesloten voor alle recreatievaart.

Vogelwachters

De ‘Noordster’ nadert na ruim 2 uur varen Rottumeroog. Het schip loopt vast, enkele kilometers uit de kust. En dan maar wachten tot het water voldoende is gezakt. Over onthaasten gesproken.

Na een half uur gaat de eerste man overboord langs een wankele ladder. Het water komt ruim boven onze knieën. De hele groep waadt door het water richting kust. Na een half uur wadlopen zetten we eindelijk voet op het eiland. De kaap van Rottumeroog steekt hoog boven de duinen uit. We worden ontvangen door Jelle Postma. Hij is, samen met zijn studiegenoot Daan Vreugdenhil, van april tot half augustus als vogelwachter op het eiland aangesteld. Om de 2 weken mogen ze beurtelings een weekend naar huis om boodschappen te doen en om drinkwater te halen. Jelle vertelt dat sinds 1977 Staatsbosbeheer de natuurinventarisatie en de voorlichting op Rottum verzorgt. In samenwerking met de bemanning van de ‘Harder’, het surveillanceschip van het ministerie van LNV, houden de vogelwachters tevens toezicht op de naleving van de Natuurbeschermingswet. Vlakbij ons is een plezierjacht vastgelopen, het bevindt zich in verboden wateren. De boswachters worden vrij agressief behandeld en waarschuwen de ‘Harder’. Dat wordt een stevige boete.

De belangrijkste taak in deze periode is het inventariseren en monitoren van broedvogels. We lopen verder over de duinenrij in de richting van de fraaie, opvallende gietijzeren kaap. Hij stamt uit 1883 en is in 1990 gerestaureerd als rijksmonument.

Kapen stonden vroeger in vele soorten langs de kust. Zij vormden overdag, net als de kerktorens, visuele oriëntatie punten voor de scheepvaart. Vlakbij de kaap zijn enkele portocabins geplaatst die dienst doen als kantoor en onderkomen.


Tegen het bouwwerk is een uitkijktoren geplaatst voor het observatiewerk. Op het terras trekken we droge sokken en schoenen aan. Het is inmiddels half twaalf. Over precies 3 uur moeten we, vanwege het getij, weer terug naar de boot.

Geschiedenis

We krijgen een korte uiteenzetting over de geschiedenis van het eiland.

Rottum bestaat uit twee onbewoonde eilanden Rottumeroog en het veel grotere Rottumerplaat. Aan de zuidkant van Rottumeroog ligt nog een klein eiland: het Zuiderduin.

Rottumeroog is zo’n 250 ha groot en veruit de oudste van de twee. Het eiland dateert uit de vroege middeleeuwen. In 1350 wordt Rottum voor het eerst in de boeken vermeld. Het is door monniken in cultuur gebracht vanuit een klooster in het Groningse dorp Rottum. Vandaar de naam, die letterlijk eiland (oog) van Rottum betekent. De monniken bouwden er een klooster en lieten hier hun vee grazen. Later dreven kooplieden handel vanaf het eiland. Weer later werd alles platgebrand door de Hamburgers. Rottum was in de tachtigjarige oorlog een domein voor piraten en zeerovers en is daarna opgekocht door een Ierse graaf. Een woelig verleden dus.

In de laatste honderden jaren is het eiland voortdurend van vorm en van plaats veranderd. Rottumerplaat is ongeveer drie maal zo groot als Rottumeroog en is pas na 1950 een volwaardig eiland geworden. Op een voormalige zandplaat werd in dat jaar namelijk een stuifdijk aangelegd en helmgras geplant. Het eiland is inmiddels twee keer zo groot geworden. Door natuurlijke dynamiek hebben zich op beide eilanden strandvlaktes, duinen, kwelders, geulen en prielen gevormd.

Beheer

Rottumeroog werd in 1738 gekocht door de Staten van Groningen en er werd een strandvoogd aangesteld. Het onderhoud ging na enige tijd over naar het rijk. Het eiland verplaatste zich steeds verder naar het Oosten. Deze verplaatsing gaat nog steeds door. Het is zelfs zo dat het eiland Rottumerplaat momenteel op ongeveer dezelfde plaats ligt als waar Rottumeroog zo’n 200 jaar geleden lag. De woning van de voogd moest dan ook meerdere keren worden verplaatst en is uiteindelijk afgebroken. De laatste strandvoogd, Jan Toxopeus, verliet het eiland in 1965.

Rijkswaterstaat verrichtte alleen nog onderhoud om afslag van het eiland tegen te gaan. Rijshoutschermen werden geplaatst en er werd helmgras geplant. Aan de noordwestzijde van het eiland werden stenen beschermingsconstructies aangebracht. Maar het bleek vechten tegen de bierkaai. In 1991 besloot men daarom Rottumerplaat niet meer te onderhouden en de toekomst van dit eiland verder aan de natuur over te laten. Om de levensduur van Rottumeroog te verlengen is tijdelijk nog onderhoud gepleegd ter stimulering van de duinvorming. In 1996 is het ingrijpen op beide eilanden definitief gestopt.

Rottumeroog werd kort daarop bezet door Hendrik Toxopeus, de zoon van de laatste strandvoogd, die het niet eens was met deze zienswijze. Hij heeft met zijn actie echter niet het beoogde resultaat geboekt. In 2002 besloot men opnieuw geen onderhoud meer op het eiland uit te voeren.

Nergens in de Waddenzee is de dynamiek nog zo duidelijk te zien als op Rottum. Op de grotere en bewoonde waddeneilanden, zoals Schiermonnikoog en Ameland, is de werking van water en wind aan banden gelegd. Daar hoeven de bewoners niet meer bang te zijn dat hun huis in de golven verdwijnt. Hier op Rottum hebben de elementen nog vrij spel.

Uit een evaluatie over de periode 2001-2005 kon worden geconcludeerd dat beide eilanden groter zijn geworden. Ook is er meer variatie aan landschappen gekomen met een groter begroeid oppervlak. Voor de vogelbevolking en de rest van de natuur  heeft de grotere dynamiek alleen maar positief gewerkt.

De Beheers en Adviescommissie Kustverdediging Rottumeroog (BAKR) stelde onlangs weer de nieuwe Beheersregeling Rottum 2007-2010 vast. Er vindt geen ander beheer plaats dan het opruimen van de aangespoelde rommel en het monitoren van de ontwikkelingen.

Naast het monitoren van broedvogels worden alle planten, vlinders, nachtvlinders en libellen geïnventariseerd. Rond 1900 zijn er, natuurlijk voor de jacht, konijnen op het eiland uitgezet. Hun holen worden druk gebruikt door kauwen en bergeenden. Muizen of andere landzoogdieren komen hier niet voor.

Er is geen zoet water op het eiland. Het broedsel van twee grauwe ganzenparen, die dit jaar voor het eerst op het eiland broedden, zijn mede daarom mislukt.

Er wordt dagelijks contact onderhouden met Hans en Nelly, de vogelwachters van Rottumerplaat. Ze doen daar hetzelfde werk Alleen worden naar dit eiland geen excursies georganiseerd.

Flora

Op Rottum zijn de laatste jaren ruim130 plantensoorten waargenomen. Door het extreme klimaat is de plantengroei nogal veranderlijk. Soorten komen en gaan. Een vaste bewoner is het Biestarwegras. Deze pionier vestigde zich, met Zandhaver, als eerste op de nieuwe duintjes en helpt deze zo vast te leggen. Hogerop werd helmgras aangeplant. Aan de voet van de duinen tussen het aanspoelsel groeien verschillende andere soorten waaronder Zeeraket met zijn pinksterbloemachtige bloemen. In de luwte van de duinen groeien ondermeer de forse Zeeakkermelkdistel en het tere Duizendguldenkruid. Aan de wadkant wordt de vegetatie regelmatig door het zoute water wordt overspoeld. Daar vind je pioniersoorten als Zeekraal en hogerop de kwelder o.a. Lamsoor en Zeealsem.

Op Rottumeroog komen een viertal Rode Lijstsoorten voor: Ogentroost, Kattedoorn, Sierlijk Vetmuur en Klein Zeegras. Vooral zeegrassen zijn erg bijzonder. Groot Zeegras is de laatste jaren niet op Rottumeroog gevonden, maar groeide dit jaar wel op Rottumerplaat.

Onderaan dit verslag tref je een volledige soortenlijst aan van alle planten die op Rottumeroog en het Zuiderduin zijn aangetroffen van 1998 tot 2007. De gegevens zijn beschikbaar gesteld door Staatsbosbeheer regio Noord in Groningen.

Vlinders en libellen

De laatste jaren zijn op Rottumeroog een dertiental vlinders waargenomen: Zwartsprietdikkopje, Citroenvlinder, Groot Koolwitje, Klein Koolwitje, Icarusblauwtje, Atalanta, Distelvlinder, Kleine Vos, Dagpauwoog, Hooibeestje, Bruin Zandoogje en Heivlinder.

De libellen die op het eiland zijn gezien zijn allemaal zwervers. Er vindt geen voortplanting plaats. De volgende soorten zijn gesignaleerd: Paardenbijter, Lantaarntje, Watersnuffel, Houtpantserjuffer, Kleine Roodoogjuffer, Noordse Witsnuitlibel, Viervlek, Vuurjuffer, Zwarte Heidelibel, Geelvlek Heidelibel, Bloedrode Heidelibel, Bruinrode Heidelibel, Steenrode Heidelibel en Zwervende Heidelibel.

Broedvogels

De meeste vogels van Rottum zijn natuurlijk typische kustbewoners. Deze vogels zijn erg kritisch in de keuze van hun nestplaats. Ze broeden in de duinen, op strandvlaktes en op de kwelders. Ze maken hun nest op de grond. Hun natuurlijke belagers zoals vos en hermelijn komen hier niet voor.

Er broeden op beide eilanden ruim dertig vogelsoorten. Van de vier meeuwensoorten is de Zilvermeeuw het talrijkst. Her en der liggen de honderden nesten van de Eider, een exclusieve broedvogel van de waddeneilanden. Ook broedt hier een kleine kolonie lepelaars. Op Rottumerplaat heeft zelfs nog een Velduil gebroed. Op zandvlaktes en schelpenstranden vestigen Noordse Stern, Visdief en Dwergstern hun kolonies. Daar vind je ook de nesten van Bontbekplevier en Strandplevier. Sterns en plevieren zijn erg gevoelig voor verstoring. Zij zoeken de meest afgelegen plekken op de grens van land en water. Regelmatig worden de legsels door een springvloed weggespoeld. Dit jaar hebben voor het eerst twee paar grauwe ganzen op het eiland gebroed. Door het ontbreken van zoet water zijn beide legsels mislukt.

Hoe belangrijk Rottum is voor de typische kustvogels blijkt wel uit de cijfers. Maar liefst 13% van alle eiders, zo’n 10% van alle dwergsterns en 5-10% van de noordse sterns broeden op dit piepkleine eiland. Alle drie soorten zijn ‘rode lijst’ soorten.

Als hulpmiddel bij het tellen wordt het eiland door het plaatsen van bamboestokken in vakken van 40x40 meter verdeeld. Om de vogels zo min mogelijk te verstoren wordt alles binnen de hokken in de maand mei één keer geteld.

Onderaan dit reisverslag vind je een overzicht van alle vogels die op Rottumeroog en het Zuiderduin hebben gebroed in de periode van 1999 tot 2007. De gegevens zijn beschikbaar gesteld door Staatsbosbeheer. Omdat nog niet alle gegevens van 2007 zijn verwerkt is achter sommige soorten een vraagteken geplaatst.

Trekvogels

Tijdens de najaarstrek strijken tienduizenden steltlopers en meeuwen, honderden sterns, ganzen, eenden, en andere soorten voor een korter of langer verblijf op Rottum neer. Zij zijn veelal afkomstig van de Siberische toendra’s en komen hier om op te vetten voor hun lange reis naar de westkust van Afrika. Voor hen vormen de randen van Rottumeroog en Rottumerplaat rustige en veilige hoogwatervluchtplaatsen. In de topmaanden augustus en september kan hun aantal tot 150.000 of zelfs tot 200.000 per maand oplopen!

Voor minstens acht soorten trekvogels is Rottum van internationaal belang volgens de 1%-norm. Van die soorten verblijven hier op bepaalde momenten meer dan 1% van de hele West-Europese populatie. De aantallen van Zilverplevier, Kanoet, Bonte Strandloper, Rosse Grutto en Wulp halen regelmatig vier tot vijf maal de norm.

Rondleiding

We maken onder leiding van de vogelwachters een rondleiding over het eiland. We beklimmen de uitkijktoren van waaruit je het hele eiland kunt overzien. Aan de noordoostkant ligt het Duitse waddeneiland Borkum.

Zo te zien beslist geen aanrader. Een boulevard met hoge flats en hoge bebouwing ontsiert de horizon.

We steken de duinenrij weer over en wandelen om de noordoost punt. De gids wijst ons op het Biestarwegras waarvan de aren vaak zwart zijn van het zeer giftige moederkoren (Claviceps purpurea). Wat een ruimte, wat een stilte hier. We horen alleen het gekrijs van de meeuwen. De enorme afslag is hier goed te zien. De zich vaak almachtig wanende Rijkswaterstaat heeft het hier af moeten leggen tegen het natuurgeweld. Er zijn hier in het verleden stenen beschermingsconstructies aangelegd. De strekdammen bestonden uit Zoutkamper puin, bij elkaar gehouden door geplastificeerd harmonicagaas. Voor mijn gevoel een wel erg simpele constructie. Het heeft het hier niet lang uitgehouden. Het strand ligt over een groot oppervlak bezaaid met ontsierende knalrode baksteenpuinbrokken.

Wat een vervuiling! Hoe ruim je in vredesnaam deze rotsooi op? Ook de betonstenen zeewering aan de voet van de duinen krult alle kanten op. Op het strand zien we twee dode zeehonden. De tocht gaat verder om de noordpunt.

We lopen langs de beroemde tuin van Toxopeus die na een duindoorbraak in 1998 in de golven verdween.

Als stille getuigen steken nu nog slechts obstakels van takken boven het zand uit. Op het strand steekt ergens een koperen pijp omhoog: de bliksemafleider van de voormalige woning van de strandvoogd. Verderop steken de restanten van een houten boot boven het zand uit. We zien antieke pen en gat verbindingen. Het wrak is door de recente afslag zichtbaar geworden.

 Uit onderzoek blijkt dat het hier gaat om de Hymnisa, een boot uit het Middellandse Zeegebied die omstreeks 1850 is vergaan.

We steken de duinen weer over en gaan landinwaarts. De kwelder staat volop in bloei, een tapijt van kleuren: helder paarsblauw/grijs/groen tinten. Een Atalanta en een Distelvlinder fladderen rond. We wandelen door de duinen terug in de richting van de baak. Gele Toorts en Theunisbloemen bloeien hier. Er komen op het eiland vrij veel Heivlinders voor. Ginds vliegt een Buizerd, de enige roofvogel die ik hier heb gezien. Onze gids vertelt dat er dit seizoen 12 maal een Visarend over het eiland is getrokken. Iedere keer als zo’n grote roofpiet verscheen brak er grote paniek uit onder de broedende vogels.

Als we bij het onderkomen zijn teruggekeerd moeten we snel weer onze waddenschoenen aantrekken. De tijd (het tij) dringt.

We wandelen en wadlopen terug naar de boot, een bijzondere ervaring rijker. De boot licht nu nog volledig op het droge. We wachten drie kwartier op het wassende water. Dat komt verbazingwekkend snel opzetten. De motoren brullen. Volle kracht achteruit! Vergeet het maar, het schip zit nog muurvast. Eindelijk, na vier vergeefse pogingen lukt het de schipper de boot los te krijgen.

Onder het genot van een heerlijke bak soep aanvaarden we de terugtocht. We worden uitstekend verzorgd. De vaargeul van het Schild is vaak angstig smal.

Halverwege de reis moet de ‘Noordster’ over een richel varen om de volgende geul, het Boschwad, te bereiken. We zijn te vroeg, er is te weinig diepgang. De ankerketting ratelt. Weer een half uur stil liggen. Er zijn beroerdere plaatsen om te wachten. Na een half uur gaat de tocht verder en varen we via de Zuidoost Lauwersslenk naar Noordpolderzijl.

Om acht uur legt de boot aan. We zijn precies 12 uur onderweg geweest.

Het einde van een unieke belevenis.

 

OVERZICHT BROEDVOGELS

Broedvogels Rottumeroog over de periode 1999-2007.

 

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Trend

Lepelaar

-

1

3

5

-

-

-

2

-

~

Grauwe Gans

-

-

-

-

-

1

1

2

2

±

Bergeend

62

20

27

39

52

82

73

70

77

±

Wilde Eend

11

14

15

22

20

15

11

12

10

-

Eider

565

355

512

508

414

455

532

492

377

±

Kwartelkoning

-

-

-

-

-

-

-

1

-

~

Waterral

1

-

-

-

1

2

3

3

2

±

Scholekster

234

106

130

119

137

128

105

97

?

±

Bontbekplevier

7

3

3

4

4

4

2

1

1

- -

Strandplevier

8

4

-

5

5

5

-

-

1

--

Tureluur

1

-

-

-

-

-

-

1

-

~

Kokmeeuw

-

-

-

-

39

-

-

204

44

~

Stormmeeuw

31

18

30

27

15

23

10

17

?

- -

Kl. Mantelmeeuw

580

413

443

477

500

546

663

889

?

±

Zilvermeeuw

1944

1368

1836

1975

1547

1424

1988

1334

?

+

Visdief

18

-

2

117

?

40

-

-

-

--

Noordse Stern

50

76

22

108

162

42

-

-

1

- -

Dwergstern

18

30

21

36

14

45

-

-

-

- -

Holenduif

11

3

5

2

1

1

-

3

-

- -

Houtduif

12

4

5

5

5

5

5

3

?

- -

Veldleeuwerik

3

1

3

3

4

4

7

5

7

+

Boerenzwaluw

2

-

1

-

-

-

-

1

2

~

Graspieper

22

x

27

21

31

42

40

42

?

±

Witte Kwikstaart

3

3

2

3

2

2

1

3

3

±

Winterkoning

1

-

1

1

1

-

1

2

-

-

Heggenmus

1

1

1

1

3

2

2

2

-

-

Sprinkhaanzanger

-

-

-

-

1

1

2

-

-

~

Braamsluiper

-

-

-

-

-

-

-

-

1

~

Grasmus

2

1

2

1

2

2

-

2

3

±

Tjiftjaf

-

1

-

1

1

1

1

1

1

±

Fitis

1

-

-

1

1

-

1

1

-

~

Ekster

8

4

5

4

4

4

1

1

-

- -

Kauw

10

16

8

9

10

10

9

11

11

±

Zwarte Kraai

-

1

1

1

2

2

2

2

?

±

Kneu

-

-

-

-

1

-

1

1

-

~

Rietgors

-

-

-

1

1

-

-

1

-

~

 

--

:

>50

Afgenomen

-

:

25-50

Afgenomen

±

:

0-25

gelijk gebleven

+

:

25-100

Toegenomen

++

:

>100

toegenomen

i

:

incidentele broedvogel

~

:

klein aantal broedpaar trend niet bepaald

 

Broedvogels Zuiderduin over de periode 1999-2007.

 

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

Trend

Aalscholver

18

36

77

134

132

125

141

180

184

±

Lepelaar

-

-

1

9

8

7

8

30

41

±

Bergeend

-

-

-

-

2

8

8

5

?

~

Wilde Eend

2

-

-

2

2

2

3

1

?

~

Eider

170

64

50

50

68

108

95

106

?

±

Scholekster

37

42

34

52

34

51

44

38

?

±

Bontbekplevier

1

-

-

-

1

1

1

1

?

~

Strandplevier

2

3

3

3

4

2

2

5

?

~

Tureluur

-

1

-

-

-

-

-

-

-

~

Kokmeeuw

-

1

29

5

127

96

-

1

-

-

Stormmeeuw

1

7

2

-

-

-

1

2

?

~

Kl. Mantelmeeuw

74

106

134

106

78

100

200

250

?

+

Zilvermeeuw

868

1054

1216

954

902

900

800

750

?

--

Visdief

-

6

20

-

117

200

-

2

-

+

Noordse Stern

-

80

-

-

-

1

-

-

-

~

Houtduif

1

-

-

1

-

-

-

-

-

~

Veldleeuwerik

3

3

3

4

5

5

7

6

6

±

Graspieper

5

1

5

5

6

6

6

5

6

±

Witte Kwikstaart

-

-

1

2

1

1

-

-

-

±

  

--

:

>50

afgenomen

-

:

25-50

afgenomen

±

:

0-25

gelijk gebleven

+

:

25-100

toegenomen

++

:

>100

toegenomen

i

:

incidentele broedvogel

~

:

klein aantal broedpaar trend niet bepaald

 

OVERZICHT PLANTENSOORTEN

Lijst van plantensoorten op Rottumeroog

 Rode-lijstsoorten zijn grijs gearceerd met zwarte letters.
 

Wetenschappelijke naam

Nederlandse naam

1998

1999

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Acer pseudoplatanus

Gewone esdoorn

x

x

x

x

x

x

 

x

Achillea millefolium

Duizendblad*

x

x

 

x

x

x

x

x

Agrostis gigantea

Hoog struisgras

x

 

x

 

 

 

 

 

Agrostis stolonifera

Fioringras

x

x

x

x

 

 

x

x

Aira praecox

Vroege haver

x

 

 

 

 

 

 

 

Allium cepa

Ui

x

 

 

 

 

 

x

 

Alllium schoenoprasum

Bieslook

 

 

 

 

 

 

 

x

Alnus glutinosa

Zwarte els

x

x

x

x

x

x

x

x

Ammophila arenaria

Helm

x

x

x

x

x

x

x

x

Anthoxantum odoratum

Gewoon reukgras

x

 

 

 

 

 

 

 

Anthriscus caucalis

Fijne kervel

x

x

 

 

 

 

 

 

Anthriscus sylvestris

Fluitenkruid

x

x

 

x

 

 

x

x

Arabidopsis thaliana

Zandraket

x

x

 

x

 

 

x

 

Arenaria serpyllifolia

Gewone zandmuur

x

x

x

x

x

x

x

x

Armeria maritima

Engels gras

x

x

x

x

x

x

x

x

Artemisia absinthium

Absinthalsem

 

 

 

x

 

 

 

 

Artemisia maritima*

Zeealsem

x

x

x

x

x

x

x

x

Artemisia vulgaris

Bijvoet

 

x

 

 

x

 

x

x

Asparagus officinalis officinalis

Asperge*

x

x

x

x

x

x

x

x

Aster tripolium

Zulte

x

x

x

x

x

x

x

x

Atriplex littoralis

Strandmelde

x

x

x

x

x

x

x

x

Atriplex portulacoides

Gewone zoutmelde

x

x

x

x

x

x

x

x

Atriplex prostrata

Spiesmelde

x

x

x

x

x

x

x

x

Bellis perennis

Madeliefje

 

 

 

x

x

 

 

 

Berteroa incana

Grijskruid

 

 

x

 

x

 

x

x

Beta vulgaris maritima

Strandbiet

 

 

x

x

 

 

 

 

Bolboschoenus maritimus

Heen

x

x

x

x

x

x

x

x

Brassica napus

Koolzaad

 

 

 

 

 

x

x

x

Brassica oleracea

Kool

x

 

 

 

 

 

 

 

Brassica rapa

Raapzaad

 

 

 

x

 

 

 

 

Bromus hordeaceus hordeaceus

Zachte dravik ssp. hordeaceus

x

x

x

x

x

x

x

x

Cakile maritima

Zeeraket

x

x

x

x

x

x

x

x

Calamagrostis canescens

Hennegras

x

 

 

 

 

 

 

 

Calamagrostis epigejos

Duinriet

x

x

x

x

x

x

x

x

Calammophila baltica

Noordse helm

x

x

x

x

x

x

x

x

Calystegia sepium

Haagwinde

x

x

x

 

x

x

x

x

Calystegia soldanella

Zeewinde

x

x

x

x

x

x

x

x

Cannabis sativa

Hennep

 

x

 

 

 

 

 

 

Capsella bursa-pastoris

Herderstasje*

x

x

x

x

x

x

x

x

Cardamine hirsuta

Kleine veldkers

x

x

x

x

x

x

x

x

Cardamine pratensis

Pinksterbloem

 

x

 

 

 

 

 

 

Carex arenaria

Zandzegge

x

x

x

x

x

x

x

x

Carex distans

Zilte zegge

x

x

x

x

x

x

x

x

Carex extensa

Kwelderzegge

x

x

x

x

x

x

x

x

Centaurium littorale

Strandduizendguldenkruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Centaurium pulchellum

Fraai duizendguldenkruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Cerastium diffusum

Scheve hoornbloem

x

 

 

x

 

 

 

 

Cerastium fontanum holosteoides

Glanzige hoornbloem

x

x

 

x

 

 

 

x

Cerastium fontanum vulgare

Gewone hoornbloem

x

x

x

x

x

x

x

x

Cerastrium glomeratum

Kluwenhoornbloem

 

 

 

 

 

 

x

 

Cerastium semidecandrum

Zandhoornbloem

x

x

 

x

 

 

x

x

Chamerion angustifolium

Wilgenroosje

x

x

x

x

x

x

x

x

Chenopodium album

Melganzenvoet

x

x

x

x

x

x

x

x

Chenopodium rubrum

Rode ganzenvoet

x

x

 

x

x

x

x

 

Cirsium arvense

Akkerdistel

x

x

x

x

x

x

x

x

Cirsium vulgare

Speerdistel

x

x

x

x

x

x

x

x

Cirsium palustre

Kale jonker

 

 

 

 

 

 

 

x

Claytonia perfoliata

Winterpostelein*

x

x

x

x

x

x

x

x

Cochlearia danica

Deens lepelblad

x

x

x

x

x

x

x

x

Cochlearia officinalis anglica

Engels lepelblad

 

x

 

 

 

 

 

 

Conyza canadensis

Canadese fijnstraal

x

x

x

x

x

x

x

x

Crataegus monogyna

Eenstijlige meidoorn

x

 

 

 

 

 

 

 

Dactylis glomerata

Kropaar

x

x

 

x

x

x

x

x

Dactylorhiza majalis praetermissa

Rietorchis

x

 

 

 

 

 

 

 

Descurainia sophia

Sofiekruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Diplotaxis tenuifolia

Grote zandkool

 

 

 

 

 

 

 

x

Elytrigia atherica

Zeekweek*

x

x

x

x

x

x

x

x

Elytrigia juncea boreoatlantica

Biestarwegras

x

x

x

x

x

x

x

x

Epilobium ciliatum

Beklierde basterdwederik

 

 

x

x

 

 

 

 

Epilobium hirsutum

Harig wilgenroosje

x

 

x

x

x

x

 

 

Epilobium montanum

Bergbasterwederik

x

 

 

 

 

 

 

 

Epilobium tetragonum

Kantige basterdwederik

 

 

 

x

x

 

 

 

Epipactus helleborine helleborine

Brede wespenorchis

 

 

 

 

 

x

x

x

Erigeron acer

Scherpe fijnstraal

x

 

 

x

 

 

 

 

Erodium cicutarium

Reigersbek*

 

 

 

 

 

 

x

 

Erodium circutarium dunense

Duinreigersbek

x

 

 

 

 

 

 

 

Erophila verna

Vroegeling

x

x

x

x

x

x

x

x

Euphorbia paralias

Zeewolfsmelk

 

 

 

 

x

x

x

x

Euphrasia stricta

Stijve ogentroost

x

 

 

 

 

 

 

 

Fallopia convolvulus

Zwaluwtong

x

x

x

x

x

x

x

x

Festuca arenaria

Duinzwenkgras

x

x

 

x

 

 

x

x

Festuca rubra

Rood zwenkgras

x

x

x

x

x

x

x

x

Fraxinus excelsior

Gewone es

x

 

 

 

 

 

 

 

Fumaria officinalis

Gewone duivekervel

x

 

x

 

x

x

 

 

Galium aparine

Kleefkruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Galium mollugo

Glad walstro

x

x

x

x

x

x

x

x

Galium palustre

Moeraswalstro

x

 

 

 

 

 

 

 

Galium verum

Geel walstro

x

x

x

x

x

x

x

x

Geranium molle

Zachte ooievaarsbek

x

x

x

x

x

x

x

x

Geranium robertianum

Robertskruid

x

 

 

 

 

 

 

 

Glaucium flavum

Gele hoornpapaver

x

 

 

 

 

 

 

 

Glaux maritima

Melkkruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Glechoma hederacea

Hondsdraf

x

 

 

 

 

 

 

 

Helianthus annuus

Zonnebloem

x

x

 

 

 

 

 

 

Hieracium pilosella

Muizenoor

x

 

 

 

 

 

 

 

Hieracium umbellatum

Schermhavikskruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Hippophae rhamnoides

Duindoorn

x

x

x

x

x

x

x

x

Holcus lanatus

Gestreepte witbol

x

x

x

x

x

x

x

x

Honckenya peploides

Zeepostelein

x

x

x

x

x

x

x

x

Hordeum distichon

Chevaliergerst

 

x

 

x

 

 

 

 

Hordeum vulgare

Gerst

 

 

 

 

 

 

 

x

Hypericum perforatum

Sint-Janskruid

 

 

 

 

x

x

x

x

Hypochaeris radicata

Gewoon biggekruid

x

x

x

x

x

 

x

x

Juncus alpinoarticulatus

Rechte rus

 

 

 

x

 

 

 

 

Juncus ambiguus

Zilte greppelrus

 

x

 

x

x

 

 

 

Juncus bufonius

Greppelrus

 

 

x

x

 

 

x

 

Juncus gerardii

Zilte rus

x

x

x

x

x

x

x

x

Juncus maritimus

Zeerus

x

x

x

x

x

x

x

x

Koeleria macrantha

Smal fakkelgras

 

 

x

x

 

 

 

 

Lamium hybridum

Ingesneden dovenetel

x

 

x

x

x

 

x

 

Lamium purpureum

Paarse dovenetel

 

x

 

x

 

x

x

x

Leontondon saxatilis

Kleine leeuwentand

x

x

x

x

x

x

x

x

Lepidium draba

Pijlkruidkers

x

x

x

x

x

x

x

x

Lepidium ruderale

Steenkruidkers

x

 

 

x

 

 

 

 

Leucanthemum vulgare

Margriet

x

 

 

 

 

 

 

 

Leymus arenarius

Zandhaver

x

x

x

x

x

x

x

x

Ligustrum vulgare

Wilde liguster

x

x

x

x

x

x

x

x

Limonium vulgare

Lamsoor

x

x

x

x

x

x

x

x

Linaria vulgaris

Vlasbekje

x

x

x

x

x

x

x

x

Linum usitatissimum

Vlas

 

x

 

 

 

 

 

 

Lolium perenne

Engels raaigras

x

x

 

x

 

x

x

x

Lotus corniculatus

Gewone rolklaver

x

x

x

x

x

x

x

x

Lychnis chalcedonica

Brandende liefde

x

 

 

 

 

 

 

 

Lychnis coronaria

Prikneus

x

 

 

 

 

 

 

 

Lycium barbarum

Boksdoorn

x

x

x

x

x

x

x

x

Lycopus europaeus

Wolfspoot

 

 

 

 

 

 

 

 

Lysimachia punctata

Puntwederik

x

x

 

 

 

 

 

 

Lythrum salicaria

Grote kattenstaart

x

 

 

 

 

 

 

 

Malus spec.

Appel

 

 

x

x

x

x

 

 

Muscari botryoides

Blauwe druifjes

x

 

 

 

 

x

 

 

Myosotis arvensis

Akkervergeet-mij-nietje

x

x

 

x

 

 

 

 

Myosotis laxa cespitosa

Zompvergeet-mij-nietje

x

 

 

 

 

 

 

 

Myosotis ramosissima

Ruw vergeet-mij-nietje

x

x

x

x

x

x

x

x

Odontites vernus serotinus

Rode ogentroost

x

x

x

x

x

x

x

x

Oenothera oakesiana*

Duinteunisbloem*

x

x

x

x

x

x

x

x

Onosis repens spinosa

Kattendoorn

x

x

x

x

x

x

x

x

Orobanche picridis

Bitterkruidbremraap

x

 

 

 

 

 

 

 

Papaver rhoeas

Grote klaproos*

x

 

 

 

 

 

 

 

Papaver somniferum

Slaapbol

 

 

x

 

 

 

 

 

Parapholis strigosa

Dunstaart

x

x

x

x

x

x

x

x

Persicaria maculosa

Perzikkruid

x

x

x

x

 

 

x

 

Phalaris canariensis

Kanariezaad

 

x

 

 

 

 

 

 

Phleum arenarium

Zanddoddegras

x

x

 

 

 

 

 

 

Phleum pratense pratense

Timoteegras

x

 

 

 

 

 

x

 

Phragmites australis

Riet

x

x

x

x

x

x

x

x

Plantago coronopus

Hertshoornweegbree

x

x

x

x

x

x

x

x

Plantago lanceolata

Smalle weegbree

x

x

x

x

x

x

x

x

Plantago major major

Grote weegbree

x

x

x

x

x

 

x

 

Plantago maritima

Zeeweegbree

x

x

x

x

x

x

x

x

Poa annua

Straatgras

x

x

x

x

x

x

x

x

Poa pratensis

Veldbeemdgras

x

x

x

 

 

 

x

x

Poa trivialis

Ruw beemdgras

x

x

 

x

 

 

 

 

Polygonum aviculare

Gewoon varkensgras

x

x

x

x

 

 

x

x

Polypodium vulgare

Gewone eikvaren

x

x

x

x

x

x

x

x

Populus alba

Witte abeel

x

x

x

x

x

x

x

x

Populus nigra

Zwarte populier

x

 

 

 

 

 

 

 

Potentilla anserina

Zilverschoon

x

x

x

x

x

x

x

x

Prunus serotina

Amerikaanse Vogelkers

 

 

 

 

x

 

 

 

Puncinellia maritima

Gewoon kweldergras

x

x

x

x

x

x

x

x

Pyrola rotundifolia

Rond wintergroen

x

x

 

 

 

 

 

 

Ranunculus acris

Scherpe boterbloem

x

 

x

x

x

x

x

x

Ranunculus repens

Kruipende boterbloem

 

 

 

x

x

x

 

x

Raphanus sativa

Radijs

 

 

 

x

 

 

 

 

Rosa canina

Hondsroos

x

 

 

 

 

 

 

 

Rosa rubiginosa

Egelantier

x

 

x

 

x

 

 

 

Rosa rugosa

Rimpelroos

x

x

x

x

x

x

x

x

Rosa sp.

Roos sp.

 

x

 

x

x

x

 

 

Rubus caesius

Dauwbraam

x

x

x

x

x

x

x

x

Rumex acetosa

Veldzuring

x

x

x

x

x

x

x

x

Rumex acetosella

Schapezuring

x

x

x

x

x

x

x

x

Rumex crispus

Krulzuring

x

x

x

x

x

x

x

x

Sagina apetala

Tengere Vetmuur

 

 

 

x

 

 

x

 

Sagina nodosa

Sierlijke vetmuur

x

x

x

x

 

x

x

x

Salicornia europaea

Kortarige zeekraal

x

x

x

x

x

x

x

x

Salicornia procumbens

Langarige zeekraal

x

x

x

x

x

x

x

x

Salix alba

Schietwilg

x

 

x

x

x

 

 

 

Salix cinerea cinerea

Grauwe wilg

 

 

x

x

 

 

x

x

Salix repens

Kruipwilg

x

x

x

x

x

x

x

x

Salix triandra

Amandelwilg

 

 

x

x

 

 

 

 

Salix viminalis

Katwilg

 

 

x

x

 

 

x

x

Salsola kali kali

Stekend loogkruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Sambucus nigra

Gewone vlier

x

x

x

x

x

x

x

x

Sambucus nigra cv. laciniata

Peterselievlier

x

x

x

x

x

x

x

x

Saponaria officinalis

Zeepkruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Scrophularia nodosa

Knopig helmkruid

 

 

 

 

x

 

 

 

Sedum acre

Muurpeper

x

x

x

x

x

x

x

x

Senecio inaequidens

Bezemkruiskruid

 

 

 

 

 

 

 

 

Jacobaea vulgaris vulgaris*

Jacobskruiskruid

 

 

 

x

 

 

 

x

Jacobaea vulgaris dunensis*

Duinkruiskruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Senecio sylvaticus

Boskruiskruid

x

x

 

 

 

 

 

 

Senecio vernalis

Oostelijk kruiskruid

x

x

x

 

 

 

 

 

Senecio vulgaris

Klein kruiskruid

x

x

x

x

x

x

x

x

Silene latifolia

Avondkoekoeksbloem

 

 

 

 

 

x

 

 

Sisymbrium altissimum

Hongaarse raket

x

x

 

 

 

 

 

 

Sisymbrium officinale

Gewone raket

x

x

x

x

 

 

 

 

Solanum dulcamara

Bitterzoet

x

x

x

x

x

x

x

x

Solanum nigrum nigrum

Zwarte nachtschade

x

x

x

x

x

x

x

x

Solanum tuberosum

Aardappel

 

x

 

x

x

 

 

x

Sonchus arvensis var. maritimus

Akkermelkdistel var. maritimus

x

x

x

x

x

x

x

x

Sonchus asper

Gekroesde melkdistel

x

x

x

x

 

 

x

x

Spartina anglica

Engels slijkgras

x

x

x

x

x

x

x

x

Spergularia marina

Zilte schijnspurrie

x

x

x

x

x

x

x

x

Spergularia media angustata

Gerande schijnspurrie

x

x

x

x

x

x

x

x

Stellaria graminea

Grasmuur

x

x

x

x

x

x

x

x

Stellaria media

Vogelmuur

x

x

x

x

x

x

x

x

Suaeda maritima

Klein Schorrenkruid*

x

x

x

x

x

x

x

x

Symphytum officinale

Gewone smeerwortel

x

 

 

 

x

 

 

 

Tanacetum vulgare

Boerenwormkruid

x

x

 

x

x

x

x

x

Taraxacum laevigatum

Zandpaardebloem

x

x

 

x

 

x

x

x

Taraxacum officinale

Gewone paardebloem

x

x

x

x

x

x

x

x

Thalictrum minus

Kleine ruit

x

 

 

 

 

 

 

 

Thlaspi arvense

Witte krodde

x

 

 

 

 

 

 

 

Trifolium arvense

Hazenpootje

x

 

 

x

 

 

 

 

Trifolium dubium

Kleine klaver

x

 

 

 

 

 

 

 

Trifolium fragiferum

Aardbeiklaver

x

x

x

x

x

x

x

x

Trifolium pratense

Rode klaver

x

x

x

x

x

x

x

x

Trifolium repens

Witte klaver

x

x

x

x

x

x

x

x

Triglochin maritima

Schorrenzoutgras

x

x

x

x

x

x

x

 

Triglochin palustris

Moeraszoutgras

 

 

 

 

 

 

 

 

Tripleurospermum maritimum

Reukeloze kamille

x

x

x

x

x

x

x

x

Triticum spelta

Spelt

x

 

 

 

 

 

 

 

Urtica dioica

Grote brandnetel

x

x

x

x

x

x

x

x

Verbascum densiflorum

Stalkaars

x

x

x

x

x

x

x

x

Veronica arvensis

Veldereprijs

x

x

x

x

 

x

x

x

Vicia hirsuta

Ringelwikke

x

 

 

x

 

x

x

x

Vicia lathyroides

Lathyruswikke

x

x

 

x

 

x

 

 

Vicia sativa nigra

Smalle wikke

x

x

 

x

x

 

 

 

Vicia sativa sativa

Voederwikke

 

 

 

x

x

x

 

x

Viola canina

Hondsviooltje

 

 

 

x

 

 

 

 

Viola curtisii

Duinviooltje

x

x

x

x

x

x

x

x

Viola tricolor

Driekleurig viooltje

x

 

 

 

 

 

 

 

Zostera marina

Groot zeegras

 

 

 x

  x

   x

   x

x

 

Zostera noltii

Klein zeegras

 

 

 

x

x

x

x

x

Totaal aantal soorten

 

183

149

133

163

134

131

139

140

 

Lijst van plantensoorten op het Zuiderduin

Rode-lijstsoorten zijn grijs gearceerd met zwarte letters.

 

Wetenschappelijke naam

Nederlandse naam

1998

1999

2002

2003

2004

2005

2006

Agrostis gigantea

Hoog struisgras

x

 

 

 

 

 

 

Agrostis stolonifera

Fioringras

x

x

x

x

x

 

x

Amophila arenaria

Helm

x

x

x

x

x

x

x

Anagallis tenella

Rood guigelheil

 

 

 

 

x

 

x

Arenaria serpyllifolia

Gewone zandmuur

 

 

x

 

 

 

x

Artemisia maritimum*

Zeealsem

x

x

x

x

x

x

x

Aster tripolium

Zulte

x

x

x

x

x

x

x

Atriplex littoralis

Strandmelde

x

x

x

x

x

x

x

Atriplex portulacoides

Gewone zoutmelde

x

x

x

x

x

x

x

Atriplex prostrata

Spiesmelde

x

 

 

 

 

x

 

Beta Vulgaris ssp. Maritima

Strandbiet

 

 

x

 

 

x

x

Bolboschoenus maritimus

Heen

x

x

x

 

 

 

 

Brassica rapa

Raapzaad

 

 

x

 

 

 

 

Cakile maritima

Zeeraket

x

x

x

x

x

x

x

Capsella bursa-pastoris

Herderstasje

x

x

x

x

x

x

x

Cerastium fontanum vulgare

Gewone hoornbloem

x

x

x

 

 

x

x

Chenopodium album

Melganzenvoet

x

x

x

x

x

x

x

Cirsium arvense

Akkerdistel

x

x

x

 

 

x

x

Cirsium vulgare

Speerdistel

 

 

 

x

 

 

 

Conyza canadensis

Canadese fijnstraal

x

x

x

x

x

x

x

Coronopus squamatus

Kleine varkenskers

 

 

 

 

x

 

 

Descurainia sophia

Sofiekruid

x

x

x

x

x

x

x

Elytrigia atherica

Zeekweek*

x

x

x

x

x

x

x

Elytrigia juncea boreoatlantica

Biestarwegras

x

x

x

x

x

x

x

Fallopia convolvulus

Zwaluwtong

 

x

x

 

 

 

 

Festuca rubra

Rood zwenkgras

x

x

x

x

x

x

x

Galium aparine

Kleefkruid

 

 

 

x

x

x

x

Geranium molle

Zachte ooievaarsbek

 

 

x

x

x

x

x

Glaux maritima

Melkkruid

x

x

x

x

x

x

x

Honckenya peploides

Zeepostelein

x

x

x

x

x

x

x

Leontodon saxatilis

Kleine leeuwentand

 

 

x

 

x

 

 

Lepidium ruderale

Steenkruidkers

x

x

x

 

 

 

 

Leymus arenarius

Zandhaver

x

x

x

x

x

x

x

Limonium vulgare

Lamsoor

x

x

x

x

x

x

x

Linaria vulgaris

Vlasbekje

 

 

x

x

x

x

x

Lolium perenne

Engels raaigras

 

 

x

 

 

 

 

Lotus corniculatus var. corniculatus

Gewone rolklaver

 

x

x

x

x

x

x

Oenothera oakesiana*

Duinteunisbloem*

x

x

x

x

x

x

x

Parapholis strigosa

Dunstaart

x

x

x

x

x

x

x

Persicaria maculosa

Perzikkruid

 

 

x

x

x

x

x

Plantago coronopus

Hertshoornweegbree

x

x

x

 

x

 

x

Plantago major

Grote Weegbree

 

 

 

x

 

 

 

Plantago maritima

Zeeweegbree

x

x

x

x

x

x

x

Poa annua

Straatgras

x

x

x

x

x

x

x

Polygonum aviculare

Gewoon varkensgras

x

x

x

x

x

x

x

Potentilla anserina

Zilverschoon

 

 

 

 

x

 

x

Puccinellia maritima

Gewoon kweldergras

x

x

x

x

x

x

 

Rumex crispus

Krulzuring

x

x

x

x

x

x

x

Sagina nodosa

Sierlijke vetmuur

 

 

x

 

x

 

x

Salicornia europaea

Kortarige zeekraal

 

x

x

x

x

x

x

Salicornia procumbens

Langarige zeekraal

 

x

x

x

x

x

x

Sallicornia sp.

Zeekraal sp.

x

 

 

 

 

 

 

Salsola kali kali

Stekend loogkruid

x

x

x

x

x

x

x

Sedum acre

Muurpeper

x

x

x

x

x

x

x

Senecio jacobaea

Jacobskruiskruid

 

 

x

 

 

 

 

Senecio vulgaris

Klein kruiskruid

x

x

x

x

x

x

x

Seriphidium maritimum

Zeealsem

x

x

x

x

x

x

x

Solanum dulcamara

Bitterzoet

 

 

 

 

 

x

x

Solanum nigrum nigrum

Zwarte nachtschade

x

x

x

 

 

x

x

Sonchus arvensis var. maritimus

Akkermelkdistel var. maritimus

x

x

x

x

x

x

x

Sonchus asper

Gekroesde melkdistel

 

x

 

 

 

 

 

Sonchus oleraceus

Gewone melkdistel

 

 

x

x

x

x

 

Spartina anglica

Engels slijkgras

x

x

x

x

x

x

x

Spergularia marina

Zilte schijnspurrie

x

x

x

x

x

x

x

Spergularia media angustata

Gerande schijnspurrie

x

x

x

x

x

 

x

Stellaria graminea

Grasmuur

x

 

 

 

 

 

 

Stellaria media

Vogelmuur

x

x

x

 

x

x

x

Suaeda maritima

Klein schorrenkruid

x

x

x

x

x

x

x

Taraxacum officinale

Gewone paardebloem

x

x

x

 

x

x

x

Tripleurospermum maritimum

Reukeloze kamille

x

x

x

x

x

x

x

Totaal aantal soorten

 

46

47

57

42

50

48

53

Bron : Staatsbosbeheer regio Noord, Groningen
 

Augustus 2007

Joop Bergsma, Vogelwacht Uden e.o.

 Voor geïnteresseerden: Een excursie naar Rottum buiten het broedseizoen kun je aanvragen bij het Staatsbosbeheer in Groningen T 050-7074444. De excursie is niet geschikt voor kleine kinderen of mensen die slecht ter been zijn.

Ieder jaar verschijnt er een verslag van de flora en fauna op Rottum. Deze verslagen zijn eveneens te bestellen bij het regiokantoor van Staatsbosbeheer in Groningen.

Meer informatie over de beheerregeling kun je vinden op: Beheerregeling Rottum 2007-2010

© Vogelwacht Uden e.o.